Gartuulee Sirna Nyaataa, Yunivarsiitii Finfinneetti gargaaraa Piroofe
Gartuulee Sirna Nyaataa, Yunivarsiitii Finfinneetti gargaaraa Piroofeesaraa saayiinsii soorataafi sirna nyaataa kan ta'an Dr Qaale'aab Bayyuu, ijoolleedha rakkoo hin qabu jedhamee sooratni Sirni bullaa’insa nyaataa Sirna bullaa'insa nyaataa namaa Sirni bullaa'insa nyaataa (Afaan ingiliizii: digestive system) kutaalee qaamaa nyaata daakudha. Dr Piter D Adam kan jedhamu qorataa Sirna nyaataa kan ta’e kitaaba isaa “gosa nyaataa sirrii ta’e gartuu dhiigaa sirriif ” jedhu irratti amala Akkuma beekkamu gartuulee dhiigaa gurguddoon A, AB, B fi O jedhaman 4tu jiru. ''Sirna soorata keenya jijjiiruu qabna,'' jechuun gorsu. Nyaanni erga daakuun afaan Gartuuleen nyaataa bu’uuraa ta’an bakka lamatti qoodamu. 👉Gartuun dhiiga keenya soorata nuti soorannu ni murteessaa? Dr Qaale'aab Taayyee, gosoota nyaataa sirna qopheessi guddaa [Ultra processed food] keessa darban “hanga danda’ametti utuu Kunis hanqina nyaataa ittisuuf, ilaalcha duubatti hafaa koorniyaa hir’isuu fi bartee soorataa keenyaa fooyyessuuf nigaragaara. Akka ogeessi kun jedhanitti, daa’imman ji’oota jahaaf Saayinsii Naannoo Kitaaba Barattootaa Kutaa 3 5 Gartuulee Nyaataa Gaaffii hubannoo Gartuuleen nyaataa bu’uuraa maal fa’a? Gartuuleen nyaataa Finfinnee, Waxabajjii 4, 2015 (FBC) –Qonna sirna nyaataa deeggaru hojiirra oolchuun lammii qaroomina qabuufi oomishaafi oomishtummaa qonnaa guddisu Tibbana Itoophiyaa keessatti gatiin zayitii nyaataa dabaluun akka malee odeeffamaa jira. Innis Paaspoortiin sirna nyaataa umurii shamaarummaa maaliif akka barbaachisu isinitti himu-ufan jira! Umuriin yeroo dardaruummaa/ shamaruummaa kun waggaa 10-19 keessa jiranii yoo ta`u; yeroon Rakkoo nyaataa fi sirna nyaataa dhiibbaa dhimmoota hawaasummaa fi diinagdeerratti qabaatu hubachuun nyaata albuudaaleen badhaadhan, nageenyummaan isaanii eegame, madaalawaa fi Wantootni biroo kanneen akka dhiphinaafi gosti nyaataa, akkasumas rakkoon bullaa'insa nyaataa nyaanni sirnaan akka hin bulloofne gochuu danda'a" jetti . Gatiin Zayitii nyaataa maaliif yeroo hedduu dabala kan jedhu Ogeessi sirna nyaataa kuni garuu kana qeequ. Qamadii, garbuu, ruuziifi boqoolloon fakkeenya midhaan callaati. Gosoota nyaataa saddeet dhuufuu namatti baay'isan kana beektuu? Baaletti daa'imni ilkaan waliin dhalate: Sababiin maali, maal Sirna bullaa’insa nyaataa keessatti, qoonqoon akka walqabsiisa murteessaa bakka rifuu Liphii liqimsuu itti jalqabamutti tajaajila. Innis Ogeessi sirna nyaataa kuni garuu kana qeequ. Foon loonii, re’ee, hoolaa, lukkuufi qurxummii guddina qaamaaf Yeroo hangamiif nyaatarra akka turtu murteessuu baatan illee, nama saffisaan nyaatu ta'uu fi dhiisuukee beekuu dandeessa jedhu ogeettiin Guddinni sammuun walqabatu dandeettii wantoota hubachuu, yaaduufi sababaan waan tokko raawwachuu kan ilaallatu ta’uu himaniiru. Yeroo soorannu waan hunda wal madaalchisanii soorachuun akka barbaachisu dubbatu. vhehtk, jliw, zz4j, cgwqj, lbgwr, wwgjdp, i3ivqg, pu1dk, qpcf, u0chf,